Recht

Het recht is in België in verschillende bronnen terug te vinden, die samen het rechtssysteem vorm geven.

De belangrijkste bron is, zoals in de meeste rechtssystemen, de wetgeving. Daaronder wordt verstaan een document met algemene draagwijdte dat regels bevat die op elke rechtsonderhorige van toepassing zijn.

België kent verschillende soorten van wetgeving, afhankelijk van welk parlement de wetgeving tot stand heeft gebracht:

De Grondwet: Het belangrijkste document in de wetgeving is de Grondwet. Die wordt opgesteld en gewijzigd door het federaal parlement. Alle andere wetgeving moet in overeenstemming zijn met de Grondwet. Het Grondwettelijk Hof (vroeger Arbitragehof) oefent controle uit op die overeenstemming.
Wet: De wet is de benaming voor de wetgeving die afkomstig is van het federaal parlement. Zij is geldig in heel België.
Decreet: Het decreet is de benaming voor de wetgeving die afkomstig is van de verschillende Gemeenschappen en het Vlaamse en Waals Gewest. Een decreet is geldig in de betrokken deelstaat.
Ordonnantie: De wetgeving uit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt ordonnantie genoemd. Ze is enkel geldig in dat gewest.

Het Belgisch recht is onder te verdelen in verschillende disciplines, rechtstakken genoemd, die elk hun eigenheid hebben maar toch ook een onderlinge samenhang kennen waardoor het recht toch een geheel vormt. De verschillende rechtstakken maken meestal het voorwerp uit van een aparte studieonderdeel in de Rechtenopleidingen aan de universiteiten. De grootste opdeling die men maakt binnen het recht is die tussen publiekrecht en privaatrecht. Het publiekrecht betreft grosso modo de regeling van de relatie tussen de burger en de overheid en de werking van de overheid. Het privaatrecht focust op de verhoudingen tussen de burgers onderling.

Het strafrecht bestudeert de handelingen die strafbaar gesteld zijn, welke straffen daarop staan, zaken als medeplichtigheid en mededaderschap, ... Het Strafwetboek van 1867 is daarvoor het basisdocument in het Belgisch recht. Het strafprocesrecht behandelt de procedure die gevolgd moet worden tijdens het onderzoek (zoals de regels voor huiszoeking, telefoontap, ... ), volgens welke regels het strafproces moet verlopen, voorwaardelijke invrijheidstelling, ... Die materie wordt voornamelijk geregeld door het Wetboek van Strafvordering, dat binnenkort vervangen zal worden door het nieuwe Wetboek Strafprocesrecht.

Het burgerlijk recht is een erg uitgebreide rechtstak en behandelt eigenlijk het hele leven van de burger, van geboorte tot de dood. Deze rechtstak wordt beheerst door het Burgerlijk Wetboek.

Binnen het burgerlijk recht zijn te onderscheiden:

Personen en familierecht: het recht met betrekking tot de afstamming, het huwelijk en de echtscheiding, beschermingsstatuten voor geesteszieken, minderjarigen, ...
Zakenrecht: het recht met betrekking tot de goederen, het eigendomsrecht, vruchtgebruik, erfpacht, opstalrecht, erfdienstbaarheden, ...
Verbintenissenrecht: het recht dat de verplichtingen regelt die een persoon kan aangaan in een contract of een andere rechtshandeling en die rechten creëren voor een andere burger.
Contractenrecht: het recht met de bijzondere types van overeenkomsten die de wet voorziet: koopcontract, huur, woninghuur, handelshuur, pacht, lastgeving, bewaargeving, ...
Aansprakelijkheidsrecht: het recht dat regelt in welke gevallen men recht heeft op schadevergoeding en voor wie men aansprakelijk is.
Familiaal vermogensrecht: Het recht dat het vermogen van de familie regelt, in het erfrecht, testamenten, schenkingen, huwelijkscontracten, ...
Internationaal privaatrecht: regels die bepalen welk recht van toepassing is en welke rechter bevoegd is bij aangelegenheden die onder het burgerlijk recht vallen maar waarbij er een grensoverschrijdend element aanwezig is. Bijvoorbeeld: welk recht is van toepassing en welke rechter is bevoegd wanneer een Belg in Italië een huis koopt van een Nederlander.